Nieuw veldonderzoek toont een verrassend gedrag bij chimpansees: sommige dieren gebruiken vliegende insecten bij open wonden, bij zichzelf én bij anderen in hun groep. Deze observaties zijn recent beschreven in Scientific Reports en bieden een fascinerende blik op hoe zorggedrag bij dieren zich kan uiten in de natuur.
Wat deden de chimpansees precies?
Onderzoekers volgden een groep Oost-Afrikaanse chimpansees (Pan troglodytes schweinfurthii) in het Kibale National Park in Oeganda. In meerdere gevallen werd waargenomen dat chimpansees een insect vingen en dat doelgericht op een open wond aanbrachten.
Het patroon was opvallend consistent:
- Een vliegend insect werd gevangen in de nabijheid van vegetatie.
- Het dier hield het insect kort vast of immobiliseerde het met lippen of vingers.
- Het werd vervolgens op het wondoppervlak gedrukt of voorzichtig bewogen.
- Daarna werd het insect weer verwijderd.
In ten minste één geval gebeurde dit niet alleen bij het eigen lichaam, maar bij een andere chimpansee uit dezelfde groep.
Een adolescente vrouwelijk chimpansee, Fricka, bracht een vliegend insect aan op een wond aan de binnenzijde van haar rechterdij. De wond is gemarkeerd met een wit vierkant. Het insect, zichtbaar als een blauw gekleurd object tussen haar duimen, is vergroot weergegeven in het wit omrande kader rechtsboven.
Wat betekent dit?
De onderzoekers benadrukken dat nog niet bekend is of de insecten daadwerkelijk een genezend effect hebben. Het gedrag kan verschillende functies hebben: wondreiniging, het aanbrengen van stoffen met mogelijk antimicrobiële eigenschappen, of een vorm van sociaal zorggedrag.
Belangrijk is dat:
- Het gedrag in meerdere groepen is waargenomen.
- De handelingen steeds in dezelfde volgorde plaatsvonden.
- Het dus waarschijnlijk geen toevallige interactie betreft.
Waarom dit interessant is
Het gebruik van planten door dieren voor zelfzorg is al langer bekend. Het toepassen van insecten op open wonden is echter nieuw beschreven gedrag. Dat maakt deze observatie bijzonder.
Het roept interessante vragen op:
- Selecteren chimpansees specifieke insectensoorten?
- Bevatten deze insecten stoffen die wondgenezing beïnvloeden?
- Wordt dit gedrag sociaal aangeleerd binnen de groep?
Of dit nu een vorm van zelfmedicatie is of een andere functie heeft, het laat zien dat wondzorggedrag niet exclusief menselijk is. Ook in het wild bestaan gedragingen die gericht lijken op verzorging, bescherming en mogelijk herstel van weefsel.
Bron: https://www.nature.com/articles/s41598-025-16582-5
Lees ook de andere artikelen uit de nieuwsbrief van maart 2026:
Wanneer is een wond echt geïnfecteerd?
Hoe wonden herstellen: Nieuwe inzichten uit een recente review in Cells